Trong bối cảnh xã hội hiện đại, giáo dục mầm non đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nền tảng nhân cách, tư duy và cảm xúc của trẻ nhỏ. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, giáo viên mầm non không chỉ cần kiến thức chuyên môn vững vàng mà còn phải có khả năng quản lý cảm xúc hiệu quả. Đối với sinh viên ngành giáo dục mầm non, việc rèn luyện kỹ năng quản lý cảm xúc là một yêu cầu thiết yếu, giúp họ trở thành những nhà giáo dục tâm lý, nhạy cảm và có trách nhiệm.
Giáo dục mầm non là giai đoạn đầu tiên trong quá trình hình thành nhân cách của trẻ. Ở độ tuổi này, trẻ em rất nhạy cảm với cảm xúc của người lớn, đặc biệt là giáo viên. Một giáo viên không kiểm soát được cảm xúc có thể vô tình tạo ra những tổn thương tâm lý cho trẻ, ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của chúng. Ngược lại, một giáo viên biết cách quản lý cảm xúc sẽ tạo ra môi trường học tập an toàn, thân thiện, giúp trẻ phát triển tối đa tiềm năng của mình.
Quản lý cảm xúc không chỉ giúp giáo viên mầm non xử lý các tình huống trong lớp học mà còn giúp họ duy trì sự cân bằng trong cuộc sống cá nhân. Đây là yếu tố quan trọng để tránh tình trạng kiệt sức nghề nghiệp (burnout), một vấn đề phổ biến trong ngành giáo dục.
Sinh viên ngành giáo dục mầm non – những giáo viên mầm non tương lai sẽ thường xuyên phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý cảm xúc. Đầu tiên, họ phải làm việc trong môi trường có nhiều áp lực, từ việc chăm sóc, dạy dỗ trẻ đến việc giao tiếp với phụ huynh và đồng nghiệp. Những tình huống bất ngờ, như trẻ khóc lóc, cáu gắt, hoặc phụ huynh không hài lòng, có thể khiến họ cảm thấy căng thẳng và mất kiểm soát. Sinh viên khi mới ra trường còn thiếu kinh nghiệm thực tế trong việc xử lý các tình huống phức tạp. Họ có thể cảm thấy bối rối khi đối mặt với những cảm xúc tiêu cực của trẻ hoặc của chính mình. Nếu không được trang bị kỹ năng quản lý cảm xúc từ sớm, họ dễ rơi vào trạng thái lo lắng, bất an, thậm chí là chán nản với nghề.
Để trở thành một giáo viên mầm non thành công, sinh viên cần rèn luyện các kỹ năng quản lý cảm xúc sau:
Một là, nhận diện cảm xúc
Nhận diện cảm xúc là bước đầu tiên trong quá trình quản lý cảm xúc. Sinh viên cần học cách nhận biết và gọi tên những cảm xúc của bản thân, từ đó hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến những cảm xúc đó. Ví dụ, khi cảm thấy căng thẳng vì một đứa trẻ không nghe lời, họ cần nhận ra rằng sự căng thẳng đó xuất phát từ cảm giác bất lực hoặc lo lắng về việc không kiểm soát được tình huống. Nhận diện cảm xúc giúp họ không bị cuốn theo những phản ứng tiêu cực mà thay vào đó, tìm cách xử lý vấn đề một cách bình tĩnh và hiệu quả.
Hai là, kiểm soát cảm xúc
Sau khi nhận diện cảm xúc, sinh viên cần học cách kiểm soát chúng. Điều này không có nghĩa là kìm nén cảm xúc mà là điều chỉnh cách phản ứng phù hợp với từng tình huống. Ví dụ, khi đối mặt với một đứa trẻ đang khóc lóc, thay vì cảm thấy bực bội, họ có thể hít thở sâu, giữ bình tĩnh và tìm cách an ủi trẻ. Kỹ năng này đòi hỏi sự luyện tập thường xuyên và sự kiên nhẫn.
Ba là, đồng cảm và thấu hiểu
Đồng cảm là khả năng đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu được cảm xúc và suy nghĩ của họ. Đối với giáo viên mầm non, đồng cảm là yếu tố quan trọng giúp họ xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với trẻ và phụ huynh. Khi một đứa trẻ cáu kỉnh hoặc khóc lóc, giáo viên cần hiểu rằng đó là cách trẻ thể hiện cảm xúc của mình và cần được lắng nghe, thấu hiểu. Đồng cảm cũng giúp giáo viên xử lý các tình huống với phụ huynh một cách nhẹ nhàng và hiệu quả hơn.
Bốn là, giao tiếp hiệu quả
Giao tiếp là công cụ quan trọng để quản lý cảm xúc. Sinh viên cần học cách diễn đạt cảm xúc của mình một cách rõ ràng và tích cực. Ví dụ, thay vì nói "Tôi không thể chịu đựng được nữa", họ có thể nói "Tôi cảm thấy căng thẳng và cần một chút thời gian để bình tĩnh lại". Giao tiếp hiệu quả không chỉ giúp giải quyết mâu thuẫn mà còn tạo ra môi trường làm việc hòa hợp và tích cực.
Năm là, tự chăm sóc bản thân
Quản lý cảm xúc không chỉ là kiểm soát cảm xúc trong công việc mà còn là chăm sóc sức khỏe tinh thần của bản thân. Sinh viên cần học cách cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, dành thời gian nghỉ ngơi, thư giãn và tham gia các hoạt động yêu thích. Điều này giúp họ duy trì năng lượng tích cực và tránh tình trạng kiệt sức.
Kỹ năng quản lý cảm xúc đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sinh viên ngành giáo dục mầm non, không chỉ giúp họ trở thành những nhà giáo dục chuyên nghiệp mà còn góp phần xây dựng môi trường học tập lành mạnh và tích cực cho trẻ nhỏ. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, nơi áp lực và căng thẳng ngày càng gia tăng, việc trang bị kỹ năng quản lý cảm xúc không chỉ là yêu cầu cần thiết mà còn là hành trang không thể thiếu để sinh viên ngành giáo dục mầm non thành công trong sự nghiệp và cuộc sống.
Tác giả: Trần Thị Phương Thanh
