Trong chương trình đào tạo ngành Giáo dục Mầm non, hoạt động tạo hình giữ vị trí quan trọng, bởi đây là lĩnh vực không chỉ giúp sinh viên phát triển năng lực thẩm mỹ mà còn rèn luyện khả năng tổ chức các hoạt động nghệ thuật cho trẻ nhỏ. Trong các kỹ thuật tạo hình được giảng dạy, tranh vẽ và tranh xé dán là hai hình thức được sử dụng nhiều nhất, mang lại hiệu quả cao trong việc hình thành tư duy sáng tạo, khả năng quan sát và năng lực sư phạm cho sinh viên.
Tranh vẽ là hình thức tạo hình trực quan, được sinh viên tiếp cận ngay từ những buổi học đầu tiên của học phần Mĩ thuật. Hình thức này giúp người học bộc lộ cảm xúc và cảm nhận về thế giới xung quanh thông qua đường nét, hình khối và màu sắc. Trong quá trình học tập, sinh viên được rèn luyện từ các kỹ năng cơ bản như cách quan sát sự vật, cách lên bố cục, phối màu, thể hiện sắc độ, cho đến các kỹ năng nâng cao như tạo điểm nhấn, sử dụng tương phản màu,... Chất liệu vẽ cũng rất đa dạng: màu sáp, màu nước, màu bột, thuốc vẽ poster, chì màu, pastel… tạo điều kiện để sinh viên trải nghiệm nhiều phong cách và kỹ thuật thể hiện khác nhau.
Nội dung tranh vẽ của sinh viên K28MN ngành Giáo dục Mầm non thường phong phú và gần gũi với trẻ: cảnh sinh hoạt thường ngày, thiên nhiên bốn mùa, các loài vật quen thuộc, lễ hội truyền thống, hoạt động của cô và trẻ trong trường mầm non, gia đình, nghề nghiệp hay thế giới tưởng tượng. Mỗi bức tranh không chỉ phản ánh kỹ năng hội họa mà còn cho thấy cách sinh viên tiếp cận thế giới trẻ thơ – đơn giản, tươi sáng, hồn nhiên nhưng đầy cảm xúc. Đặc biệt, việc luyện tập tranh vẽ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về đặc trưng thẩm mỹ của trẻ mầm non, từ đó biết cách sáng tạo hình ảnh một cách rõ ràng, dễ nhận diện, giàu màu sắc, phù hợp với khả năng cảm nhận của trẻ.
Cùng với tranh vẽ, tranh cắt - xé dán là kỹ thuật tạo hình không thể thiếu trong chương trình đào tạo. Đây là hình thức đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và tư duy hình mảng của người thực hiện. Sinh viên không sử dụng kéo mà chủ yếu xé giấy bằng tay để tạo nên các mảng hình – đường cong, đường thẳng, các mảng hình lớn nhỏ khác nhau – từ đó ghép lại thành một bố cục hoàn chỉnh. Đặc điểm nổi bật của tranh xé dán là tính trang trí rõ rệt, nhịp điệu mạnh, hình ảnh cô đọng và giàu tính biểu trưng, rất phù hợp với khả năng thẩm mỹ của trẻ nhỏ.
Các sản phẩm tranh cắt - xé dán của sinh viên K28MN thường được thực hiện trên nhiều chủ đề: tĩnh vật bình hoa, cây cối, con vật, phong cảnh đơn giản, các hoạt động vui chơi, lễ hội hay những khoảnh khắc đẹp trong trường mầm non. Trong quá trình học, sinh viên được hướng dẫn cắt - xé theo kỹ thuật cơ bản (xé nét thẳng, xé nét cong, xé hình), sau đó sáng tạo kết hợp các mảng giấy với nhau để tạo nên hình ảnh hài hòa, sinh động. Nhiều sinh viên còn tận dụng các loại giấy khác nhau như giấy màu, giấy thủ công, giấy nhún, giấy báo, giấy dạ… để tăng tính đa dạng chất liệu, làm tác phẩm thêm phong phú và thu hút.
Giá trị lớn nhất của hai hình thức tranh vẽ và tranh cắt - xé dán không nằm ở sản phẩm cuối cùng mà nằm ở quá trình học tập mang tính sư phạm. Mỗi bài tập đều hướng sinh viên K28MN đến việc suy nghĩ như một giáo viên mầm non tương lai: chuẩn bị đồ dùng ra sao, hướng dẫn trẻ từng bước thế nào, làm thế nào để gợi ý mà không làm thay trẻ, và cách khuyến khích trẻ sáng tạo mà vẫn đảm bảo mục tiêu giáo dục. Sinh viên còn được học cách phân tích mức độ khó – dễ của từng kỹ thuật, từ đó lựa chọn hình thức phù hợp với từng lứa tuổi, từng nhóm trẻ.
Ngoài ra, việc thực hành thường xuyên còn giúp sinh viên K28MN tự tin hơn khi tổ chức hoạt động tạo hình thực tế tại các trường mầm non. Nhiều sản phẩm của sinh viên đã trở thành tư liệu minh họa, được sử dụng trong giờ học, trong trưng bày triển lãm. Những tác phẩm ấy không chỉ thể hiện khả năng nghệ thuật mà còn là minh chứng cho sự trưởng thành về chuyên môn, đam mê sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp của sinh viên.
Có thể khẳng định rằng tranh vẽ và tranh cắt - xé dán là hai phương tiện quan trọng giúp sinh viên K28MN ngành Giáo dục Mầm non phát triển toàn diện năng lực nghệ thuật và năng lực sư phạm. Thông qua các hoạt động này, sinh viên không chỉ rèn luyện kỹ năng cá nhân mà còn học được cách xây dựng môi trường nghệ thuật giàu cảm xúc, nơi trẻ được khám phá, trải nghiệm và thể hiện bản thân một cách tự nhiên.
Một số hình ảnh hoạt động học tập và sản phẩm tranh vẽ, tranh xé – cắt dán giấy của sinh viên K28MN
Tác giả: Vũ Hữu Cương
